Истеъфои Амонуллоҳи Ҳукуматуллоҳ, раиси дигар собиқи ширкати роҳи оҳани Тоҷикистон бархе аз журналистонро аз он лиҳоз маъюс кард, ки як чеҳраи боризи хабарсоз аз саҳна рафт.
Хабарнигорони тоҷик баъди барканории Амонуллоҳи Ҳукуматуллоҳ (Ҳукумов) махсусан охирин нишасти хабарии ӯро ёд мекунанд, ки барои расонаҳои ахбори ом мисли як хазинаи ҳарфу сухан буд ва барояшон имкон дод, ташнагии муштариёни худро бо порчаҳои суҳбати ин мансабдор муҳим бишкананд.
Дар ҳоле ки рӯшан нест, чӣ чизе сабаби аслии барканории Амонуллоҳи Ҳукуматуллоҳ аз мақоми раиси ширкати роҳи оҳани Тоҷикистон шуд, бархе аз таҳлилгарон мегӯянд, қазияҳои пурсарусадои фарзандон ва вокуниши шадидуллаҳни ӯ ба матолиби расонаҳо низ дар таҳияи заминаи истеъфои ӯ нақш доштаанд. Ин ҳам дар ҳоле ки ҳамагӣ як ҳафта пеш ҷаноби Ҳукуматуллоҳ ба хабарнигорон гуфта буд, «моҳи майи соли ҷорӣ ба нафақа меравам ва агар касе ҷои маро гирифтанист, то он вақт сабр кунад.»
Браузери шумо HTML5-ро намешиносад
"Расонаҳо". Шумораи 4
Аммо саҳми расонаҳо дар офариниши симои ҷамъиятии ҷаноби Ҳукуматуллоҳ чӣ қадар буд ва матбуот ба барканории ӯ аз мақомаш то куҷо мусоидат кард?
Сайёфи Мизроб - сардабири нашрияи "СССР" мегӯяд, матбуот дар ҳар давру замон ва ҳатто дар замони Шӯравӣ низ нақши бузургеро дар чеҳраофарӣ дошту дорад. Ба гуфтаи ӯ, чанд соли охир Амонуллоҳи Ҳукуматуллоҳ дар ҳоли набард бо матбуот қарор дошт ва матбуот ҳам аз ӯ як чеҳраи сиёҳ ва нофорамро месохт. Аммо, ба ақидаи ҳамсӯҳбати мо, иллати асосӣ дар хонаводаи ҷаноби Ҳукуматуллоҳ буд, ки барои матбуот «ғизои фаровон» пешкаш намуд: «Ҳукумов марди бад набуд, аммо баъд аз он ки ду фарзанди ӯРустам ваРасул қаҳрамонҳои манфии матбуот шуданд, ин бетаъсир намонд».
Эҳсони Солеҳ, таҳлилгари ҷавон низ бар ин аст, ки он қазияҳоро матбуот аз пеши худ ба миён наовардааст, балки воқеиятро оинадорй кард: «Чун мумкин нест, ки як нафар боиси кушта шудани 3-шаҳрванд ва маҷрӯҳ гардидани чанди дигар шавад, аммо мақомоти додгоҳӣ масъаларо ҷиддӣ нагиранд. Албатта, матбуот инҷо хомӯш буда наметавонад.» Ҳамчунин ҳамсӯҳбати мо бо ишора ба нишасти ахири Ҳукуматуллоҳ бо хабарнигорон тахмин мезанад, ки бо ҷумлаҳои «ман медонам, дар пушти шумо кӣ меистад" тақдири ояндаи Ҳукуматуллоҳро ҳал кард.
"Озодагон" ҳам ин ҳафта бо овардани 11 иқтибоси «беҳтарин» аз нишасти ахири раҳбари «КВД Роҳи оҳан» ба ин мавзӯъ руҷӯъ кардааст. "Озодагон" менависад: «Барканории ӯ дар ҳолест, ки ҳамагӣ як ҳафта пеш ҷаноби Ҳукумов ба хабарнигорон гуфта буд, моҳи майи соли ҷорӣ ба нафақа меравад ва агар касе ҷои ӯро гирифтанист, то он вақт сабр кунад.»
Набояд бо матбуот сарбасар мешуд?
Дар ҳамин ҳол, Муҳаммад Ғоиб, сардабири рӯзномаи "Ҷумҳурият" - нашрияи расмии ҳукумати Тоҷикистон - аз изҳори назар дар мавриди таъсири расонаҳо ба сарнавишти сиёсии ҷаноби Ҳукуматуллоҳ худдорӣ кард ва аз фаъолияти ӯ дар симмати раҳбарияш сухан гуфт. Муҳаммад Ғоиб мегӯяд: «Масъалаи роҳи оҳанро гирем. Роҳи оҳани ҷаҳонӣ кард, мегузарӣ, мебинӣ бо чашмат, биноҳои беҳтарин сохт. Дар вазъиятҳои гуногуни сиёсӣ, коре кард, ки идора аз кор намонад, мардум бекор намонанд. Одами кордон буд. Дар ҳаёт ҳама кор шуданаш мумкин аст. Вале ман эътироф мекунам, ки одами кордон аст.»
Аммо яке аз собиқадорони ҳукумати Тоҷикистон - Абдулло Ҳабибов - маҳз бархӯрд бо хабарнигорон ва вокуниш ба навиштаи расонаҳо аз сӯи Амонуллоҳи Ҳукуматуллоҳ дар нишасти матуботии ахирашро сабаби аслии барканории ӯ аз мансаби раиси ширкати роҳи оҳан мепиндорад. Ҷаноби Ҳабибов мегӯяд, набояд Амонуллоҳи Ҳукуматуллоҳ ҳамчун раҳбари як корхонаи бузурги давлатӣ бо чунин шева бо хабарнигорон сӯҳбат мекард Зеро ба гуфтаи Ҳабибов, он чизе ки матбуот нашр мекунад ва ё хабарнигоре ки ба вазирону раҳбарони ин ё он идораи давлатӣ бо суол муроҷиат мекунанд, ин ба манфиати миллату давлат аст. «Ҳар як мансабдор кӯшиш мекунад, ки дар миёни мардум обрӯ дошта бошад ва тамоми фаъоиляти худро ба ин равона мекунад. Аммо агар дар бораи фаъолияти ӯ матбуот ягон хабари манфӣ нашр кунад, бояд донад, ки онро мардум мебинад ва он бояд ислоҳ шавад. Вале фикр мекунам, дар Тоҷикистон фақат гоҳ- гоҳе матлабҳои нашршуда дар матбуот аз сӯи мансабдорон қабул мешавад, дар бештари мавридҳо ягон баҳо дода намешавад. Исботаш ин аст, ки то имрӯз ягон вазир баъд аз танқиди матбуот ба истеъфо нарафтааст ва ё худаш исбот накардааст, ки ин навиштаи матбуот асос надорад. Онҳо мавқеъи пинҳониро мегиранд,» - гуфт Абдулло Ҳабибов.
Нозирони умур мегӯянд, Амонуллоҳи Ҳукуматуллоҳ дар нишасти ахираш "як навъ рози дил" бо хабарнигорон кард, вале ҳамзамон ба аҳли қалам таҳдид намуд, ки дар ниҳоят бар зарари худаш, яъне барканорӣ аз мақоми давлатӣ тамом шуд. Ин нозирон мегӯянд, Ҳукуматуллоҳ набояд ба истилоҳ "аз ҳад мегузаронд". Дар он сурат шояд ӯ то рӯзи нафақа, яъне то моҳи май худро дар мақом ҳифз мекард.
Аммо тақрибан ҳамаи ҳамсӯҳбатони мо бар инанд, ки ҳарчанд симои ҷамъиятии Амонуллоҳи Ҳукуматуллоҳро матбуот сохт ва саҳми расонаҳо дар барканории ӯ то ҷое ҳаст, аз эҳтимол дур нест, ки ин равандҳо ва рақобатҳои дарборӣ бо ҳам мусодиф омада бошанд. Зеро намунаи дигаре дида нашудааст, ки президент ин ё он мансабдорро танҳо дар заминаи танқидҳои матбуот аз вазифа барканор карда бошад.